Opent in een nieuw tabblad

Geschiedenis

De geschiedenis van de NSGH in woord en beeld

“De geschiedenis herhaalt zich, zo zegt men. Naast of dat wenselijk is, is het maar de vraag of het zo is. Wellicht kunnen we leren van de geschiedenis, door inzicht te krijgen in de context waarin gebeurtenissen plaatsvinden – het waar en hoe – maar bovenal in het waarom.”

Met deze woorden werd het voorwoord geopend van de publicatie van Leo van Bergen Wereldgezondheid in tijden van nationalisme. De Nederlandse Vereniging voor Tropische Geneeskunde en Internationale Gezondheidszorg 2007-2017. Dit essay vormde een aanvulling op zijn eerdere geschiedschrijving over 100 jaar NVTG, waarin de ontwikkeling van de Vereniging vanaf de oprichting in 1907 wordt beschreven – met alle ups en downs die daarbij horen.

De geschiedenis van de NSGH (voorheen NVTG) laat zien hoe het werkveld zich steeds opnieuw heeft moeten verhouden tot veranderende mondiale verhoudingen, wetenschappelijke inzichten en maatschappelijke discussies.

Drie tijdvakken

De centennial uitgave onderscheidt drie periodes die elk hun eigen context en dynamiek kennen:

I. ‘Huize Indië’ (1907–1940)

De beginjaren van de Vereniging stonden in het teken van de koloniale context. Internationale gezondheidszorg bestond voornamelijk uit de bestrijding van tropische ziekten in Nederlands-Indië. Thema’s als de opleiding van inlandse artsen, de verwetenschappelijking van de medische zorg, hygiëne, besmettelijke ziekten en het spanningsveld tussen nationalisme en internationalisme bepaalden het debat.

II. ‘Ontheemd’ (1940–1960)

De Tweede Wereldoorlog en de daaropvolgende dekolonisatie brachten een fundamentele breuk. De band met Indië werd doorgesneden en het werkveld moest zich opnieuw definiëren. De periode markeert een eerste stap weg van Westers superioriteitsdenken en een heroriëntatie op samenwerking over grenzen heen. De contouren van een nieuw beleid en een nieuwe beroepsopvatting ontstaan.

III. ‘Hotel De Wereld’ (1960–2007)

In deze periode groeide de aandacht voor medische ontwikkelingshulp en internationale gezondheidszorg. Tegelijkertijd ontstaan fundamentele discussies over de aard van hulpverlening, neokolonialisme, Primary Health Care (Alma Ata, 1978) en het recht op gezondheid. De vereniging verandert van structuur, de opleiding ontwikkelt zich, en nieuwe mondiale crises – zoals hiv/aids en post-Koude Oorlog conflicten – beïnvloeden het werkveld.

Bezuinigingen op formele programma’s en de afbraak van klassieke medische ontwikkelingssamenwerking gingen gepaard met nieuwe internationale impulsen, zoals de Millenniumdoelen onder leiding van Kofi Annan. Sindsdien is sprake van een hernieuwde en bredere inzet voor mondiale volksgezondheid. Deze kentering weerspiegelt zich in het ledenbestand, de academische inbedding en de activiteiten van de Vereniging. Er ontstond een groeiende belangstelling onder studenten, jonge internationale onderzoekers sloten zich aan en nieuwe samenwerkingen tussen praktijk, onderzoek en beleid werden aangegaan.

Global health: een gedeelde verantwoordelijkheid

In zijn essay over de periode 2007–2017 stelt Van Bergen dat de wereld kleiner is geworden, maar niet rechtvaardiger. Global health – een wereldwijd gedeelde verantwoordelijkheid voor ieders gezondheid – krijgt een centrale plaats in het streven naar rechtvaardigheid tussen landen en mensen.

De geschiedschrijving houdt ons een spiegel voor: veel thema’s keren telkens terug, terwijl de Vereniging zich steeds opnieuw moet aanpassen aan nationale en internationale ontwikkelingen.

What’s in a name?

De naam van de Vereniging weerspiegelt deze ontwikkeling.

  • Eerste naamswijziging: in een periode waarin traditionele patronen van medische ontwikkelingssamenwerking werden herzien, werd ‘Internationale Gezondheidszorg’ toegevoegd aan de naam. De term ‘tropengeneeskunde’ bleef bestaan, evenals de afkorting NVTG.
  • Tweede naamswijziging (2025): de overgang naar Netherlands Society for Global Health (NSGH) markeert een volgende stap. Deze verandering sluit aan bij mondiale ontwikkelingen, de erkenning van de opleiding en het streven naar een inclusieve vereniging met een verbreed werkveld.

Logo: van palmboom naar wereldbol naar cirkel

Niet alleen de naam veranderde, ook het beeldmerk evolueerde.

  • De palmboom verwees naar de koloniale oorsprong van het werkveld.
  • De wereldbol, lange tijd centraal in het logo, symboliseert honderd jaar geschiedenis en wereldwijde betrokkenheid.
  • Het verdwijnen van de palmboom en van een wereldbol die uitsluitend het zuidelijk halfrond toont, onderstreept de verschuiving naar gelijkwaardige Noord-Zuid samenwerking.
  • Het verdwijnen van de aesculaap symboliseert de verbreding van het werkveld: naast artsen dragen ook andere disciplines bij aan rechtvaardige toegang tot gezondheid wereldwijd.

Publicaties en verdere verdieping